โครงการวิจัย

การจัดการประมงกุ้งมังกร (Panulirus spp.) อย่างยั่งยืนเพื่อชุมชนประมง

Sustainable spiny lobster (Panulirus spp.) management for fishery community

รายละเอียดโครงการ

ปีงบประมาณ 2560
หน่วยงานเจ้าของโครงการ
ลักษณะโครงการ โครงการใหม่
ประเภทโครงการ โครงการเดี่ยว
ประเภทงานวิจัย
วันที่เริ่มโครงการวิจัย (พ.ศ.) 1 มกราคม 2558
วันที่สิ้นสุดโครงการวิจัย (พ.ศ.) 1 มกราคม 2560
วันที่ได้รับทุนวิจัย (พ.ศ.) 1 มกราคม 2558
ประเภททุนวิจัย งบประมาณแผ่นดิน
สถานะโครงการ สิ้นสุดโครงการ(ส่งผลผลิตเรียบร้อยแล้ว)
เลขที่สัญญา
เป็นโครงการวิจัยที่ใช้ในการจบการศึกษา ไม่ใช่
เป็นโครงการวิจัยรับใช้สังคม ไม่ใช่
บทคัดย่อโครงการ กุ้งมังกรนับเป็นสัตว์น้ำทางเศรษฐกิจอีกชนิดหนึ่งเนื่องจากมีราคาสูง แต่ปัจจุบันยังไม่มีแนวทางการจัดการทรัพยากรกุ้งมังกร แต่ปัจจุบันยังไม่มีแนวทางการจัดการทรัพยากรกุ้งมังกรจึงดำเนินการศึกษาข้อมูลวิธีการทำประมงกุ้งมังกร ลักษณะผลผลิตกุ้งมังกร ชีววิทยาบางประการของกุ้งมังกร และความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้เสียในการทำประมงกุ้งมังกรต่อแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกร จึงดำเนินการศึกษาแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกรจากการทำประมงขนาดเล็กในจังหวัดตรัง โดยศึกษาจากวิธีการทำประมงกุ้งมังกร ลักษณะผลผลิตกุ้งมังกร ชีววิทยาบางประการ และแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกร ดำเนินเก็บข้อมูลกุ้งมังกรที่ชาวประมงขนาดเล็กจับได้จากแพรับซื้อกุ้งมังกรทั้งหมดในจังหวัดตรังจำนวน 8 ราย ข้อมูลที่บันทึกประกอบด้วยชนิดกุ้งมังกร เพศ ความยาวเปลือกหัว น้ำหนัก พร้อมสุ่มกุ้งมังกรเพศเมียเพื่อเก็บข้อมูลน้ำหนักรังไข่ เก็บข้อมูลตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2558 ถึง เมษายน พ.ศ.2560 ผลการศึกษาพบว่า การทำประมงกุ้งมังกรของชาวประมงขนาดเล็กในจังหวัดตรัง มี 2 วิธี คือ การดำน้ำจับกุ้ง และจากการทำประมงปูม้าด้วยอวนจมปู ซึ่งวิธีหลังนี้กุ้งมังกรที่ได้รับเป็นเพียงผลพลอยได้จากการทำประมง พื้นที่ทำประมงของกลุ่มที่จับกุ้งมังกรด้วยอวนจมปูม้าคือ พื้นที่ที่ชาวประมงทำประมงปูม้านั่นเอง ส่วนพื้นที่ที่มีการดำน้ำจับกุ้งมังกรอยู่บริเวณรอบเกาะสุกร ผลผลิตกุ้งมังกรที่ชาวประมงจับได้ส่วนใหญ่คือ กุ้งมังกรเลน (ร้อยละ 94.4) รองลงมาคือ กุ้งมังกรเจ็ดสี และกุ้งมังกรเขียว (ร้อยละ 4.0 และ 1.6 ของผลผลิตกุ้งมังกรทั้งหมด ตามลำดับ) โดยกุ้งมังกรเขียวที่ถูกจับได้มีขนาดใหญ่กว่ากุ้งมังกรเลน และเจ็ดสี (P<0.01) ผลผลิตกุ้งมังกรเลนที่จับได้มีสัดส่วนของกุ้งมังกรเลนขนาดเล็กเพศเมียมากถึงร้อยละ 40.4 ของกุ้งมังกรเลนเพศเมียที่จับได้ทั้งหมด ชีววิทยาบางประการเพื่อการจัดการประมงกุ้งมังกร ฤดูกาลสืบพันธุ์ของกุ้งมังกรเลนจากค่าดัชนีความสมบูรณ์เพศของกุ้งมังกรเลนเพศเมียในเดือนกันยายนที่ความสมบูรณ์เพศสูงค่อนข้างมากจนถึงเดือนมกราคมที่สูงสุด และเริ่มลดลงเรื่อยๆ สอดคล้องกับสัดส่วนเพศของกุ้งมังกรเลนที่พบเพศเมียมากในช่วงที่กุ้งมังกรเลนเพศเมียมีค่าดัชนีความสมบูรณ์เพศค่อนข้างสูง ความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้เสียกับการทำประมงกุ้งมังกรเห็นด้วยอย่างยิ่งกับแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกรในเรื่องที่ชาวประมงไม่เสียประโยชน์ เช่น การเข้าร่วมอบรมหรือกิจกรรมอนุรักษ์กุ้งมังกร และเห็นด้วยกับแนวทางที่ไม่เสียประโยชน์มากนัก เช่น การเข้าร่วมกิจกรรมปล่อยกุ้งมังกรที่มีขนาดเล็กและมีไข่นอก แต่หากเป็นแนวทางที่ต้องเสียประโยชน์มากขึ้นก็จะเห็นด้วยในระดับที่ลดลง เช่น มาตรการลดหรืองดทำประมงในพื้นที่หรือช่วงเวลาที่มีกุ้งมังกรขนาดเล็กหรือมีไข่นอกมาก และมีความคิดเห็นระดับปานกลางกับแนวทางควบคุมปริมาณการจับกุ้งมังกร โดยความคิดเห็นนี้สอดคล้องกับการจัดกลุ่มของแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกรที่จัดกลุ่มได้ตามระดับความสูญเสียผลประโยชน์ โดยความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้เสียกับการทำประมงกุ้งมังกรต่อแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกรเป็นไปในทิศทางเดียวกันไม่ว่าจะจำแนกตามกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย อำเภอ และกลุ่มชาวประมงและแพรับซื้อสัตว์น้ำ (P>0.05) สุดท้ายแนวทางการจัดการประมงกุ้งมังกรจากการทำประมงขนาดเล็ก แบ่งออกเป็น 2 ระยะ เริ่มต้นจากการให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับชีววิทยาของกุ้งมังกร ความสำคัญของการจัดการทรัพยากรกุ้งมังกรเพื่อความยั่งยืน และระยะต่อมาดำเนินการประชุมผู้มีส่วนได้เสียฯ เพื่อกำหนดมาตรการงดทำประมงกุ้งมังกรขนาดเล็กและกุ้งมังกรที่มีไข่นอกกระดอง ส่วนมาตรการเชิงพื้นที่และช่วงเวลาอาจจะไม่จำเป็นต้องนำมาใช้หากชาวประมงไม่จับกุ้งมังกรขนาดเล็กและกุ้งมังกรที่มีไข่นอกแล้ว สุดท้ายมาตรการกำหนดปริมาณการจับอาจไม่มีความจำเป็น เนื่องจากกุ้งมังกรที่จับได้ส่วนใหญ่เป็นเพียงผลพลอยได้จากการทำประมงปูม้าเท่านั้นส่งผลให้ปกติแล้วชาวประมงจับกุ้งมังกรได้จำนวนน้อย
รายละเอียดการนำไปใช้งาน
เอกสาร Final Paper(s)
  • -

ทีมวิจัย

หัวหน้าโครงการ
ที่ นักวิจัย หน่วยงาน ตำแหน่งในทีม การมีส่วนร่วม (%)
1รศ.ดร. ธงชัย นิติรัฐสุวรรณคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการประมง ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตตรังหัวหน้าโครงการ60
2กันย์สินี พันธ์วนิชดำรงคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการประมง ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตตรังผู้ร่วมวิจัย30

บทความวารสาร

ที่ ชื่อบทความ วารสาร/หนังสือ ที่ตีพิมพ์ ระดับบทความ ฐานข้อมูลที่ตีพิมพ์ วันที่ตีพิมพ์
1ชีววิทยาบางประการของกุ้งมังกรเจ็ดสี (Panulirus ornatus Fabricius 1798) จากการทำประมงขนาดเล็กในจังหวัดตรังวารสารแก่นเกษตรระดับชาติ1 มกราคม 2560