โครงการวิจัย
การวิจัยแลพัฒนานวัตกรรมพร้อมใช้สู่การยกระดับศักยภาพและความเข้มแข็งสำหรับผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง ตำบลท่าข้าม อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ด้วยการจัดการชุมชนและสร้างการเรียนรู้นวัตกรรมจากทรัพยากรพื้นถิ่น
Research and development of ready-to-use innovations to enhance potential and strength for cassava products, Tha Kham Subdistrict, Hat Yai District, Songkhla Province by community management and learning innovation from local resources
รายละเอียดโครงการ
| ปีงบประมาณ | 2567 |
| หน่วยงานเจ้าของโครงการ | |
| ลักษณะโครงการ | โครงการต่อเนื่อง |
| ประเภทโครงการ | โครงการชุด |
| ประเภทงานวิจัย | โครงการวิจัยและพัฒนา |
| วันที่เริ่มโครงการวิจัย (พ.ศ.) | 1 ตุลาคม 2566 |
| วันที่สิ้นสุดโครงการวิจัย (พ.ศ.) | 30 กันยายน 2567 |
| วันที่ได้รับทุนวิจัย (พ.ศ.) | 1 พฤศจิกายน 2566 |
| ประเภททุนวิจัย | ทุน ววน. |
| สถานะโครงการ | สิ้นสุดโครงการ(ส่งผลผลิตเรียบร้อยแล้ว) |
| เลขที่สัญญา | |
| เป็นโครงการวิจัยที่ใช้ในการจบการศึกษา | ไม่ใช่ |
| เป็นโครงการวิจัยรับใช้สังคม | ไม่ใช่ |
| บทคัดย่อโครงการ | งานวิจัยและพัฒนานี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างนวัตกรรมและเทคโนโลยีที่พร้อมใช้ในการยกระดับศักยภาพและความเข้มแข็งของผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังในจังหวัดสงขลา โดยเน้นพื้นที่ตำบลท่าข้าม อำเภอหาดใหญ่ ซึ่งเป็นแหล่งเพาะปลูกและแปรรูปมันสำปะหลังที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจชุมชน การดำเนินงานทั้งหมดอาศัยแนวทาง BCG โมเดล (Bio–Circular–Green Economy) เพื่อสร้างคุณค่าเพิ่มจากทรัพยากรท้องถิ่น ลดการสูญเสีย เพิ่มรายได้แก่เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชน ตลอดจนเสริมสร้างความยั่งยืนเชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ปัญหาสำคัญของห่วงโซ่คุณค่ามันสำปะหลังในพื้นที่พบว่า เกษตรกรยังใช้วิธีการเพาะปลูกแบบดั้งเดิม ส่งผลให้ประสิทธิภาพต่ำและไม่สอดคล้องกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง กระบวนการแปรรูปยังพึ่งพาแรงงานจำนวนมาก ขาดเครื่องมือที่ทันสมัย และการใช้วัตถุดิบที่ไม่ได้คัดเลือกอย่างเหมาะสม นอกจากนี้ เศษเหลือทิ้งจากการปลูกและการผลิต เช่น เปลือกและใบมันสำปะหลังยังไม่ได้รับการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนยังประสบปัญหาด้านการตลาด การสร้างภาพลักษณ์ และการขยายช่องทางจำหน่าย ซึ่งทำให้ผลิตภัณฑ์ไม่สามารถแข่งขันได้อย่างเต็มศักยภาพ เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว งานวิจัยนี้ได้ออกแบบและดำเนินโครงการย่อยจำนวน 6 โครงการที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ ได้แก่ โครงการพัฒนาแปลงเกษตรอัจฉริยะสำหรับการปลูกมันสำปะหลังด้วยเทคโนโลยีสมาร์ทฟาร์ม ใช้เซนเซอร์ IoT ตรวจวัดอุณหภูมิ ความชื้น และค่า pH ของน้ำ พร้อมระบบผสมปุ๋ยอัตโนมัติและพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้น้ำ ลดต้นทุนพลังงาน และทำให้กระบวนการปลูกแม่นยำมากขึ้น โครงการเพิ่มผลผลิตในกระบวนการแปรรูปมันสำปะหลังด้วยเครื่องมือและเครื่องจักรที่มีประสิทธิภาพ ได้ออกแบบและสร้างเครื่องวัดปริมาณแป้งแบบพกพา และเครื่องคลุกผงปรุงรสกึ่งอัตโนมัติ ซึ่งช่วยคัดเลือกหัวมันที่มีคุณภาพเหมาะสมและเพิ่มมาตรฐานการแปรรูป ลดการสูญเสียพลังงาน และลดเวลาในการผลิต โครงการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านเขากลอย เน้นการสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น มันสำปะหลังเพื่อสุขภาพ ผลิตภัณฑ์ขนมอบกรอบ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์ของชุมชน และการปรับปรุงคุณภาพให้ได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ซึ่งตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศ โครงการศึกษาและพัฒนาสารสกัดจากเปลือกมันสำปะหลัง ได้แยกสารออกฤทธิ์ชีวภาพที่มีคุณสมบัติในการดูแลผิว และนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบ เช่น สบู่เหลวและผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางธรรมชาติ เพื่อเพิ่มมูลค่าเศษเหลือทิ้งทางการเกษตรและสร้างทางเลือกใหม่ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ โครงการพัฒนาภาชนะบรรจุอาหารย่อยสลายได้จากใบมันสำปะหลัง ใช้ใบมันที่เหลือจากการเก็บเกี่ยวผสมกับวัสดุธรรมชาติอื่น ๆ ในการอัดขึ้นรูปเป็นบรรจุภัณฑ์ สามารถทดแทนการใช้พลาสติก ลดปัญหาขยะ และสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน อีกทั้งยังเป็นการสร้างผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โครงการบริหารจัดการและการตลาดเชิงกลยุทธ์ มุ่งสร้างความเข้มแข็งให้กับวิสาหกิจชุมชน โดยใช้การวิเคราะห์ Business Model Canvas, SWOT และ TOWS Matrix รวมถึงการอบรมด้านการตลาดดิจิทัล การสร้างแบรนด์ และการเจรจาทางการค้า เพื่อขยายช่องทางจำหน่ายและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ผลลัพธ์สำคัญของการดำเนินงานทั้งหมดพบว่า เกษตรกรสามารถเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังต่อไร่ได้สูงขึ้นจากการใช้เทคโนโลยีสมาร์ทฟาร์ม กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และสร้างมาตรฐานใหม่ของผลิตภัณฑ์ เศษเหลือจากการผลิตถูกนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่ม เช่น สารสกัดชีวภาพและบรรจุภัณฑ์ย่อยสลายได้ ซึ่งช่วยลดภาระสิ่งแวดล้อม ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่เกิดขึ้นได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคอย่างดี ทั้งในด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และความเป็นเอกลักษณ์ ขณะเดียวกันการพัฒนากลยุทธ์ทางการตลาดทำให้ผลิตภัณฑ์ชุมชนสามารถเข้าสู่ตลาดที่กว้างขึ้น และสร้างรายได้เพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม โดยสรุป งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงการบูรณาการองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเข้ากับทรัพยากรในท้องถิ่น เพื่อสร้างคุณค่าเพิ่มและความยั่งยืนของชุมชน เกิดการยกระดับผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังในทุกมิติ ทั้งด้านการผลิต การแปรรูป การจัดการสิ่งแวดล้อม และการตลาด ทำให้ชุมชนตำบลท่าข้ามสามารถพัฒนาศักยภาพได้อย่างครบวงจร และเป็นต้นแบบของการใช้ BCG โมเดลเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากในระดับท้องถิ่นและภูมิภาค |
| รายละเอียดการนำไปใช้งาน | |
| เอกสาร Final Paper(s) |
|
ทีมวิจัย
หัวหน้าโครงการ
| ที่ | นักวิจัย | หน่วยงาน | ตำแหน่งในทีม | การมีส่วนร่วม (%) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | รศ. วรพงค์ บุญช่วยแทน | คณะวิศวกรรมศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | หัวหน้าโครงการ | 15 |
| 2 | รุ่งทิพย์ รัตนพล | คณะศิลปศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 15 |
| 3 | อธิโรจน์ มะโน | คณะวิศวกรรมศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 15 |
| 4 | รัสมนต์ ยุระพันธ์ุ | คณะบริหารธุรกิจ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 10 |
| 5 | นางสาวสุภาวดี มากอ้น | วิทยาลัยรัตภูมิ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 15 |
| 6 | ชาตรี หอมเขียว | คณะวิศวกรรมศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 15 |
| 7 | ธัญวลัย รัศธนันกิจจ์ | คณะศิลปศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย สงขลา | ผู้ร่วมวิจัย | 15 |