โครงการวิจัย

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดของเกษตรกรต้นแบบ เพื่อให้ได้กำไรสุทธิรวมสูงสุดภายใต้ข้อจำกัดทรัพยากรในระดับฟาร์ม โดยใช้กรณีศึกษาเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติในจังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 3 ราย ครอบคลุมกิจกรรมการผลิต 3 ประเภท ได้แก่ (1) การผลิตส้มโอทับทิมสยามตามมาตรฐาน GAP (2) การเลี้ยงแพะเนื้อ และ (3) การเพาะลูกพันธุ์ปลา การศึกษาใช้ข้อมูลเชิงปริมาณด้านต้นทุน ผลผลิต และรายได้ ร่วมกับการวิเคราะห์เชิงคุณภาพด้านการจัดการการผลิต การตลาด และการบริหารความเสี่ยง พร้อมทั้งประยุกต์ใช้แบบจำลองลิเนียร์โปรแกรมมิ่งเพื่อกำหนดระดับกิจกรรมการผลิตที่เหมาะสมภายใต้ข้อจำกัดทรัพยากรของฟาร์ม

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรต้นแบบมีลักษณะร่วมสำคัญคือการจัดการแบบมืออาชีพ โดยเน้นการวางแผนการผลิต การควบคุมต้นทุน และการเชื่อมโยงตลาดอย่างเป็นระบบ กิจกรรมส้มโอทับทิมสยามมีต้นทุนรวม 247,250 บาทต่อปี สร้างรายได้ 1,380,000 บาท และกำไรสุทธิ 1,132,750 บาท ขณะที่การเลี้ยงแพะเนื้อมีต้นทุนรวม 210,000 บาทต่อปี รายได้ 558,000 บาท และกำไรสุทธิ 348,000 บาท ส่วนการเพาะลูกพันธุ์ปลามีต้นทุนรวม 316,250 บาทต่อปี รายได้ 661,250 บาท และกำไรสุทธิ 345,000 บาท เมื่อพิจารณาต่อหน่วย ส้มโอให้กำไรสุทธิ 98,500 บาทต่อไร่ต่อปี แพะเนื้อให้กำไรสุทธิ 96.67 บาทต่อกิโลกรัมมีชีวิต และลูกพันธุ์ปลาให้กำไรสุทธิ 60 บาทต่อ 100 ตัว ผลจากแบบจำลองลิเนียร์โปรแกรมมิ่งชี้ว่า แผนการผลิตที่เหมาะสมกำหนดให้ปลูกส้มโอ 12 ไร่ต่อปี เลี้ยงแพะ 1,391.35 กิโลกรัมต่อปี และเพาะลูกพันธุ์ปลา 4,196.89 หน่วย (100 ตัว) ต่อปี ซึ่งให้กำไรสุทธิรวมสูงสุด 1,568,314.71 บาทต่อปี โดยมีข้อจำกัดของทรัพยากร ได้แก่ ที่ดิน เงินสดหมุนเวียน และทรัพยากรไม่เป็นเงินสด ขณะที่แรงงานและกำลังการผลิตบางกิจกรรมยังมีส่วนคงเหลือ สะท้อนว่าเกษตรกรไม่ได้มุ่งเพิ่มปริมาณการผลิตสูงสุด แต่เลือกจัดสรรทรัพยากรไปยังกิจกรรมที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดภายใต้ข้อจำกัดจริงของฟาร์ม ดังนั้น การวางแผนการผลิตเชิงปริมาณควบคู่กับการจัดการต้นทุน การตลาด และความเสี่ยง สามารถยกระดับการตัดสินใจของเกษตรกรจากประสบการณ์สู่การตัดสินใจบนฐานข้อมูล และเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาเกษตรกรไปสู่การทำเกษตรอย่างมืออาชีพและยั่งยืน

คำสำคัญ: การวางแผนการผลิตทางการเกษตร, กำไรสูงสุดภายใต้ทรัพยากรจำกัด, ลิเนียร์โปรแกรมมิ่ง, การจัดสรรทรัพยากรการผลิต, เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ

• -