โครงการวิจัย
การยกระดับไม้ผลพื้นเมืองของจังหวัดนครศรีธรรมราชด้วยการพัฒนาการผลิตและผลิตภัณฑ์ผลไม้อบแห้งสู่เชิงการค้า
Upgrading the native fruit trees of Nakhon Si Thammarat province by developing production and dried fruit products to the commercial field
รายละเอียดโครงการ
| ปีงบประมาณ | 2567 |
| หน่วยงานเจ้าของโครงการ | |
| ลักษณะโครงการ | โครงการใหม่ |
| ประเภทโครงการ | โครงการเดี่ยว |
| ประเภทงานวิจัย | โครงการประยุกต์ |
| วันที่เริ่มโครงการวิจัย (พ.ศ.) | 1 ตุลาคม 2566 |
| วันที่สิ้นสุดโครงการวิจัย (พ.ศ.) | 30 กันยายน 2567 |
| วันที่ได้รับทุนวิจัย (พ.ศ.) | 1 พฤศจิกายน 2566 |
| ประเภททุนวิจัย | ทุน ววน. |
| สถานะโครงการ | แล้วเสร็จ(ค้างส่งผลผลิต) |
| เลขที่สัญญา | |
| เป็นโครงการวิจัยที่ใช้ในการจบการศึกษา | ไม่ใช่ |
| เป็นโครงการวิจัยรับใช้สังคม | ไม่ใช่ |
| บทคัดย่อโครงการ | การศึกษาอิทธิพลของปุ๋ยต่อการเจริญเติบโตของทรงพุ่ม การพัฒนาของผล และคุณภาพผล ของจำปาดะ ทำการทดลอง ณ ณ สวนจำปาดะของ นางสาววารุณี จุงสิริ ตำบลลานสกา อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2566 ถึงเดือนสิงหาคม 2567 โดยใช้ต้นจำปาดะที่มีอายุ 10 ปี จำนวน 25 ต้น ที่ผ่านการเก็บผลผลิตจากฤดูกาลที่ผ่านมา นำมากำหนดการทดสอบปุ๋ยเคมีสูตรปุ๋ยบำรุงต้น 2 ครั้ง และสูตรปุ๋ยส่งเสริมการออกดอก 1 ครั้ง วางแผนการทดลองแบบ Completely Randomized Design (CRD) โดยมีสิ่งทดลอง ประกอบด้วย 5 สิ่งทดลอง ๆ ละ 5 ซ้ำ ๆ ละ 5 ต้น โดยทำการใส่ปุ๋ย 2 ช่วง ดังนี้ ช่วงที่ 1 ใส่ปุ๋ยบำรุงต้นเพื่อการเจริญเติบโตทางด้านลำต้น และใบ โดยกำหนดสิ่งทดลองดังนี้ สิ่งทดลองที่ 1 ไม่ใส่ปุ๋ย (ชุดควบคุม), สิ่งทดลองที่ 2 ใส่ปุ๋ย 21-0-0 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น, สิ่งทดลองที่ 3 ใส่ปุ๋ย 15-0-0 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น, สิ่งทดลองที่ 4 ใส่ปุ๋ย 46-0-0 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น, และสิ่งทดลองที่ 5 ใส่ปุ๋ย 11-0-0 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น ช่วงที่ 2 การใส่ปุ๋ยเพื่อส่งเสริมการออกดอก เพื่อการสะสมอาหารและชักนำการเกิดดอกใส่ จำนวน 1 ครั้ง โดยกำหนดสิ่งทดลอง คือ สิ่งทดลองที่ 1 ไม่ใส่ปุ๋ย (ชุดควบคุม), สิ่งทดลองที่ 2 ใส่ปุ๋ย 8-24-24 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น, สิ่งทดลองที่ 3 ใส่ปุ๋ย 8-24-24 อัตรา 2 กิโลกรัมต่อต้น, สิ่งทดลองที่ 4 ใส่ปุ๋ย 8-24-24 อัตรา 3 กิโลกรัมต่อต้น, และสิ่งทดลองที่ 5 ใส่ปุ๋ย 8-24-24 อัตรา 4 กิโลกรัมต่อต้น ผลการทดลอง พบว่า ผลอิทธิพลของปุ๋ยเคมีต่อการเจริญเติบโตทางด้านทรงพุ่ม ในการแตกยอดใหม่ พบว่า ปุ๋ยสูตร 46-0-0 อัตรา 1 กิโลกรัมต่อต้น ส่งผลให้ต้นจำปาดะมีเปอร์เซ็นต์การยอดใหม่มากที่สุด ส่วนในในช่วงที่ 2 ปุ๋ยสูตร 8-24-24 ที่ใส่ในอัตรา 3–4 กิโลกรัมต่อต้น มีผลต่อการเจริญเติบโตและการพัฒนาของผล คุณภาพของผลดีที่สุด ในด้านน้ำหนักผล น้ำหนักเนื้อ และเส้นรอบวงของผลจำปาดะ และอัตรา 4 กิโลกรัมต่อต้น ให้ผลผลิตสูงสุดในเกือบทุกด้าน ทั้งน้ำหนักรวมของผล น้ำหนักเปลือก น้ำหนักเนื้อ และน้ำหนักไส้ และความหวานของเนื้อผล การศึกษาการเพิ่มประสิทธิภาพเทคนิคการขยายพันธุ์ไม้ผลพื้นเมือง จำนวน 3 ชนิด คือ ละมุด (Manilkara achras Fosberg) สตาร์แอปเปิ้ล (Chrysophyllum cainito L.) และกล้วยน้ำว้าปากพนัง 9 (Musa sapientum L. var. Pak Phanang) สามารถสรุปได้ดังนี้ วิธีการที่เหมาะสมสำหรับการขยายพันธุ์ละมุด คือการขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด โดยมีเปอร์เซ็นต์ความงอก 85.71 เปอร์เซ็นต์ ได้ต้นที่สมบูรณ์ 98.52 เปอร์เซ็นต์ ดัชนีความเร็วในการงอก 1.03 และเวลาเฉลี่ยในการงอก 41.67 วัน และการตอนกิ่งทั้งแบบใช้ฮอร์โมน และใช้กะปิ ให้การเกิดรากเท่ากันที่ 80 เปอร์เซ็นต์ วิธีการที่เหมาะสมสำหรับการขยายพันธุ์สตาร์แอปเปิ้ล คือการขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด ตอนกิ่งและเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ซึ่งมีเปอร์เซ็นต์ความสำเร็จ 70 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ยังสามารถขยายพันธุ์ด้วยการปักชำ ซึ่งให้เปอร์เซ็นต์ความสำเร็จ 60 เปอร์เซ็นต์ สามารถเลือกขยายพันธุ์ได้ตามความเหมาะสมและความสะดวก และกล้วยน้ำว้าปากพนัง 9 สามารถขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ซึ่งสามารถขยายพันธุ์ได้จำนวนมาก ภายในระยะเวลาอันสั้น และมีเปอร์เซ็นต์ความสำเร็จ 90 เปอร์เซ็นต์ เมื่อชักนำรากแล้วนำออกอนุบาลจะมีอัตราการรอดชีวิต และการเจริญเติบโตถึง 100 เปอร์เซ็นต์การเพาะเลี้ยงเอ็มบริโอของจำปาดะ 1 เอ็มบริโอสามารถงอกเป็นต้นได้ถึง 6.25 ต้น และสามารถเพิ่มปริมาณได้เร็วกว่าวิธีการอื่น ๆ โดยมีการแตกเป็นยอดตามข้อ การวางเลี้ยงชิ้นส่วนลำต้นในอาหารเหลวให้การพัฒนาเป็นพืชต้นใหม่เร็วที่สุด ได้ต้นต้นโตและสมบูรณ์ที่สุด จากนั้นนำต้นที่ได้ไปชักนำรากบนอาหารสูตร MS เติม NAA ความเข้มข้น 2 มิลลิกรัมต่อลิตร ร่วมกับการสร้างบาดแผล สามารถชักนำรากในหลอดทดลองได้ 6.80 รากต่อชิ้นส่วน เมื่อนำไปอนุบาลให้การรอดชีวิต 70 เปอร์เซ็นต์ หลังอนุบาลเป็นเวลา 1 เดือน โครงการวิจัยเรื่องการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผลไม้พื้นเมืองอบแห้ง มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบสร้างเครื่องอบแห้งไมโครเวฟร่วมกับลมร้อนสำหรับพัฒนากระบวนการผลิตผลไม้พื้นเมืองอบแห้งและผลิตภัณฑ์ผลไม้พื้นเมืองอบแห้ง รวมทั้งส่งเสริมให้กลุ่มเกษตรกรหรือวิสาหกิจชุมชนได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ผลไม้พื้นเมืองอบแห้งให้มีคุณภาพ โดยเครื่องอบแห้งไมโครเวฟ-ลมร้อน จะมีส่วนประกอบหลัก คือ 1) ห้องอบแห้งไมโครเวฟ-ลมร้อน ขนาดกว้าง 30 เซนติเมตร ลึก 68 เซนติเมตร และสูง 50 เซนติเมตร ผนังภายในด้านบนติดตั้งอุปกรณ์แมกนีตรอนไมโครเวฟ ที่มีกำลังไฟฟ้า 700 วัตต์ จำนวน 2 ชุด 2) ชุดอุปกรณ์สำหรับทำลมร้อน 3) ตู้ควบคุมวงจรจ่ายไฟฟ้าในกระบวนการอบแห้ง และ 4) โครงเหล็กสำหรับยึดส่วนต่าง ๆ ของเครื่องอบแห้งไมโครเวฟ-ลมร้อน ซึ่งกระบวนการอบแห้งผลิตภัณฑ์จำปาดะอบแห้งได้มีระบบการจัดการพลังงานไฟฟ้า สามารถนำอากาศร้อนชื้นกลับมาใช้ใหม่ได้ถึง 75-80 % ของปริมาณอากาศร้อนที่ส่งไปยังห้องอบแห้ง ผลการทดลองพัฒนาผลิตภัณฑ์จำปาดะอบแห้งโดยการประยุกต์ใช้ไมโครเวฟร่วมกับลมร้อนแบบปรับลดระดับกำลังไมโครเวฟสำหรับอบแห้งจำปาดะ ทำให้การเปลี่ยนแปลงอัตราส่วนความชื้นของจำปาดะเพิ่มมากขึ้น ระยะเวลาในการอบแห้งลดลง ส่งผลให้ความสิ้นเปลืองพลังงานจำเพาะของกระบวนการอบแห้งลดลง การเพิ่มขึ้นของกำลังไมโครเวฟและเวลาในขั้นตอนแรกของกระบวนการอบแห้งทำให้ค่าความสว่างของสี (L*) ค่าสีเหลือง (b*) ค่าความแข็ง (Hardness) และค่าความหยุ่นตัว (Toughness) มีค่าลดลง ในขณะที่ค่าสีแดง (a*) เพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังพบว่าจำปาดะอบแห้งทุกเงื่อนไขการทดลองมีค่าวอเตอร์แอคทิวิตี (Water activity) ต่ำกว่า 0.6 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของผลไม้อบแห้ง |
| รายละเอียดการนำไปใช้งาน | |
| เอกสารประกอบโครงการ |
|
ทีมวิจัย
| ที่ | นักวิจัย | หน่วยงาน | ตำแหน่งในทีม | การมีส่วนร่วม (%) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | รศ. วัฒนา ณ นคร | คณะเกษตรศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช | หัวหน้าโครงการ | 34 |
| 2 | ปิติพัฒน์ บุตรโคตร | คณะเกษตรศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช | ผู้ร่วมวิจัย | 33 |
| 3 | สกุลรัตน์ หาญศึก | คณะเกษตรศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช | ผู้ร่วมวิจัย | 33 |