การพัฒนากระบวนการปลูกฟ้าทะลายโจรในระบบอควาโปนิกส์เพื่อควบคุมความสม่ำเสมอของปริมาณสารแอนโดกราโฟไลด์และลดปริมาณน้ำเสียจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

Development of andrographis cultivation process in aquaponics system for controlling the uniformity of andrographolide content and reducing the amount of wastewater from aquaculture

รายละเอียดโครงการ

ปีงบประมาณ 2569
หน่วยงานเจ้าของโครงการ
ลักษณะโครงการ โครงการใหม่
ประเภทโครงการ โครงการเดี่ยว
ประเภทงานวิจัย โครงการประยุกต์
วันที่เริ่มโครงการวิจัย (พ.ศ.) 1 ตุลาคม 2568
วันที่สิ้นสุดโครงการวิจัย (พ.ศ.) 30 กันยายน 2569
วันที่ได้รับทุนวิจัย (พ.ศ.) 1 ตุลาคม 2568
ประเภททุนวิจัย ทุน ววน.
สถานะโครงการ ทำสัญญาแล้ว
เลขที่สัญญา
เป็นโครงการวิจัยที่ใช้ในการจบการศึกษา ไม่ใช่
เป็นโครงการวิจัยรับใช้สังคม ไม่ใช่
บทคัดย่อโครงการ

ประสิทธิภาพของฟ้าทะลายโจรในการยับยั้งเชื้อไวรัสและแบคทีเรียก่อโรค รวมถึงฤทธิ์ต้านการอักเสบขึ้นอยู่กับปริมาณสารออกฤทธิ์ที่สำคัญคือแอนโดรกราโฟไลด์ ซึ่งสารสำคัญนี้จะมีปริมาณมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับส่วนที่นำมาใช้ ฤดูกาล อายุการเก็บเกี่ยว ระยะเวลาการเก็บรักษาหลังการเก็บเกี่ยว และที่สำคัญคือ แหล่งที่ปลูกและคุณภาพของดิน ดังนั้นผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรที่มีจำหน่ายในท้องตลาดซึ่งปลูกในดินที่มีคุณภาพแตกต่างกันจึงมีความแปรปรวนของสารแอนโดรกราโฟไลด์เป็นอย่างมาก ในปัจจุบันระบบการปลูกพืชแบบไฮโดรโปนิกส์ที่มีการควบคุมปริมาณแร่ธาตุได้รับการยืนยันว่ามีประสิทธิภาพในการผลิตฟ้าทะลายโจรให้มีปริมาณของแอนโดรกราโฟไลด์ในระดับมาตรฐานได้ อีกทั้งยังป้องกันการปนเปื้อนโลหะหนักจากดิน แต่อย่างไรก็ตามระบบการปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์มีต้นทุนสูงเนื่องจากต้องเติมปุ๋ยเคมีสังเคราะห์เพื่อเป็นแหล่งธาตุอาหารให้แก่พืช  ทั้งๆ ที่สารอาหารดังกล่าวสามารถหาได้จากของเสียจากการเลี้ยงสัตว์น้ำในระบบอควาโปนิกส์ ซึ่งนอกจากจะสามารถลดต้นทุนเรื่องปุ๋ยเคมี แล้วยังเป็นการแก้ปัญหาน้ำเสียในระบบเลี้ยงสัตว์น้ำควบคู่ไปพร้อมกันอีกด้วย

โครงการวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ทดสอบปริมาณและความสม่ำเสมอของสารแอนโดกราโฟไลด์ในฟ้าทะลายโจรที่ปลูกในระบบอควาโปนิกส์ 2) เปรียบเทียบประสิทธิภาพในการบำบัดของเสียกลุ่มไนโตรเจนด้วยฟ้าทะลายโจรในรูปแบบอควาโปนิกส์ กับการเลี้ยงปลาระบบเปิด 3) เปรียบเทียบการเจริญเติบโตของปลาที่เลี้ยงในบ่อซึ่งผ่านการบำบัดของเสียด้วยฟ้าทะลายโจรในรูปแบบอควาโปนิกส์กับการเลี้ยงระบบเปิด โดยพัฒนาบ่อเลี้ยงในระบบอควาโปนิกส์แบบกระชังบกขนาด 4 x4 เมตร น้ำลึก 60 เซนติเมตร จำนวน 1 บ่อ ภายในพื้นที่ควบคุมแสงและน้ำฝน โดยใช้พลังงานแสงอาทิตย์สำหรับการหมุนเวียนน้ำ และมีบ่อเลี้ยงลักษณะเดียวกันแต่มีระบบน้ำแบบเปิดเปลี่ยนถ่ายน้ำร้อยละ 50 ทุกวัน เป็นกลุ่มควบคุมการเลี้ยงปลา ปล่อยการเลี้ยงปลาดุก จากนั้นนำต้นอ่อนฟ้าทะลายโจรลงชุดปลูกพืชแบบ DFT (Deep Floating Technique)  ที่ความหนาแน่น 30 ต้นต่อตารางเมตร ทำการศึกษาเป็นเวลา 4 เดือน ทำการสุ่มเพื่อบันทึกและวิเคราะห์การเจริญเติบโตของฟ้าทะลายโจรทุกสัปดาห์ เมื่อสิ้นสุดระยะเวลา 4 เดือน นำฟ้าทะลายโจรมาทำแห้งแล้วบดเป็นผง และวัดปริมาณแอนโดกราโฟไลด์ในผงฟ้าทะลายโจรนั้นด้วยเทคนิค HPLC รวมทั้งทดสอบความสม่ำเสมอของสารแอนโดกราโฟไลด์ภายในแปลงปลูกเดียวกัน และความสม่ำเสมอของสารแอนโดกราโฟไลด์ในแต่ละรอบของการปลูกบันทึกและเปรียบเทียบคุณภาพน้ำกลุ่มไนโตรเจนรวมถึงพารามิเตอร์อื่นของทั้งระบบอควาโปนิกส์ และระบบเปิดทุกวัน  ทำการสุ่มปลาเพื่อประมาณการเจริญเติบโตของปลาของทั้งสองระบบทุกสัปดาห์ นอกจากนั้นทำการบันทึก ปริมาณการใช้ไฟฟ้า ปริมาณการใช้น้ำ ปริมาณน้ำทิ้ง ต้นทุนและผลกำไรจากการเลี้ยงเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุมตลอดการศึกษา ความสำเร็จของโครงการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้การผลิตฟ้าทะลายโจรที่มีปริมาณสารแอนโดกราโฟไลด์สม่ำเสมอ พร้อมทั้งลดการปล่อยน้ำทิ้งในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไม่เกินร้อยละ 10 ต่อวัน

รายละเอียดการนำไปใช้งาน
เอกสารประกอบโครงการ
  • -

ทีมวิจัย

ที่ นักวิจัย หน่วยงาน ตำแหน่งในทีม การมีส่วนร่วม (%)
1กิติกานต์ สกุณาคณะสัตวแพทยศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราชหัวหน้าโครงการ40
2โสภาวรรณ รัตนพันธุ์คณะสัตวแพทยศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราชผู้ร่วมวิจัย20
3ผศ.ดร. กมลวรรณ บุญเจริญคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราชผู้ร่วมวิจัย20
4สุภาพร หนูชูคณะสัตวแพทยศาสตร์ ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราชผู้ร่วมวิจัย20